by Esmaeil Moradi | دسامبر 8, 2025 | Uncategorized
ایران و آذربایجان در تلاش برای اعتمادسازی هستند و هر دو کشور نقش آذربایجان در جنگ ۱۲روزه با اسرائیل را رد میکنند. کارشناسان به دویچه وله گفتند چهار سال پس از آزادی قرهباغ حتی یک شرکت ایرانی در بازسازی آن حضور ندارد.عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، شامگاه یکشنبه ۱۶ آذر (۷ دسامبر) وارد باکو شد و صبح روز بعد با جیحون بایراموف، وزیر خارجه آذربایجان و سپس الهام علیاف، رئیس جمهور و همچنین صاحبه غفاروا رئیس پارلمان این کشور دیدار کرد.
سفر عراقچی شباهت زیادی به تحرکات دیپلماتیک او پیش از جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل دارد. او این بار نیز در فضایی پرتنش سفر منطقهای خود را از آذربایجان آغاز کرده و قرار است به روسیه، بلاروس، ترکمنستان و قزاقستان نیز برود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچهوله
عراقچی در نشست خبری با همتای آذربایجانی خود در باکو گفت نباید اجازه داد که هیچ طرف دیگری رابطه دو کشور را خراب و یا آن را به سمت نامطلوبی سوق دهد. او همچنین افزود: «مهمترین توافق امروز، ادامه مشورتها و افزایش ملاقاتها بود. سوءتفاهمهایی وجود دارد که باید با گفتوگو حلوفصل شود.»
یکی از توافقات حاصل شده هم در خصوص افزایش پروازهای تبریز به باکو بوده است. او همچنین تاکید کرد که دیدارهای مقامهای دو کشور ادامه خواهد یافت تا روابط به سطح “روابط بدون مشکل” برسد.
اگرچه وزیر خارجه ایران توضیحی درباره ماهیت این سوءتفاهمها نداد، اما رشد مبادلات تجاری از بهبود نسبی فضای اقتصادی حکایت دارد.
رویکرد جدید دولت پزشکیان در قبال آذربایجان
افشار سلیمانی، سفیر پیشین ایران در باکو، به دویچهوله میگوید: «در دوره پزشکیان، با توجه به مواضع سازنده او نسبت به آذربایجان، روابط دو کشور از حالت تنش خارج شده است.» به گفته او، مشکل اصلی، نبود اعتماد متقابل بوده است.
سلیمانی میافزاید اعتمادسازی نه در یک روز و نه طی یک هفته حاصل میشود، اما روند آن آغاز شده و با گذشت زمان میتواند انتظارات دو طرف را پوشش دهد. او سفر عراقچی را در همین چارچوب ارزیابی میکند و معتقد است که تصمیمات و سفرها در صورتی نتیجهبخش خواهند بود که به اقدامات عملی و ملموس تبدیل شوند.
به گفته او، این سفر در شرایط خاصی انجام میشود؛ حمله ایران و اسرائیل، مذاکرات هستهای و همچنین تحریمها که فضای تصمیمگیری را پیچیدهتر کردهاند.
برخی رسانههای ایران و کارشناسان ادعا کردهاند که آذربایجان مرزهای خود را برای نیروهای اسرائیلی باز کرده است. سلیمانی اما توضیح میدهد که هم مقامهای تهران و هم باکو این ادعا را تکذیب کردهاند و وزیر دفاع ایران نیز رسما آن را رد کرده است.
نماینده پارلمان آذربایجان: ایران حق دیکته کردن ندارد
با وجود رشد تجارت دوجانبه، ایران نقشی در پروژههای چند ده میلیارد دلاری بازسازی قرهباغ ندارد. سلیمانی این موضوع را نه صرفا اقتصادی، بلکه “سیاسی و امنیتی” میداند و تاکید میکند که در مناسبات بینالمللی روابط دو کشور هیچوقت نباید به زیان کشور ثالث باشد.
او میگوید اگر روابط آذربایجان و اسرائیل آسیبی به ایران وارد کند، تهران واکنش نشان میدهد؛ همانطور که روابط ایران با دیگر کشورها نیز نباید به ضرر باکو باشد.
فضایل آغامالی، عضو کمیته سیاستهای حقوقی پارلمان آذربایجان ولی میگوید: «ایران روابط دوستانهای با آذربایجان نداشته و با دشمنان ما روابط خوبی داشته است؛ اما ما هرگز اعتراض نکردهایم. ایران نیز حق ندارد اعتراض کند. آذربایجان کشوری مسئول و پایبند به حقوق بینالملل است.»
او میافزاید: «چه وزیر خارجه ایران باشد، چه رهبران مذهبی یا فرماندهان سپاه؛ بارها بهدلیل روابط ما با اسرائیل تهدید کردهاند، اما دولت آذربایجان به این تهدیدها اعتنایی نمیکند و روابط خود با اسرائیل را ادامه میدهد.»
آغامالی در گفتگو با بخش فارسی دویچه وله به سابقه دیرینه روابط مردم آذربایجان و جامعه یهودی این کشور اشاره میکند و میگوید: «برای روابط خارجی به دعای خیر ملاها و روحانیان ایران نیاز نداریم».
“حتی یک شرکت در بازسازی قرهباغ حضور ندارد”
افشار سلیمانی به رویکرد جدید دولت پزشکیان اشاره میکند و میگوید در دورههای پیشین، مسئله زنگزور با رویکردی متفاوت در ایران دنبال میشد و بسیاری از رسانهها نیز مواضعی منفی علیه آذربایجان اتخاذ کرده بودند.
اما اکنون فاصلهگیری از این رویکرد دیده میشود. پروژه ساخت مسیر کلاله–آغبند در مرز ایران و آذربایجان در حال انجام است و پلسازی آغاز شده؛ احتمالا این مسیر تا نوروز آماده میشود و راه آذربایجان به نخجوان را از خاک ایران کوتاهتر خواهد کرد.
اما کارشناسان به این موضوع هم اشاره میکنند که توسعه این مسیر نیازمند زیرساختهای بیشتر، توافقهای تعرفهای و رفع موانع گمرکی است. مهمترین مانع، تحریمهای جمهوری اسلامی است که روند ترانزیت را برای ایران پیچیده میکند.
جمهوری آذربایجان در پنج سال گذشته با توسعه گسترده زیرساختهای حملونقل، حجم ترانزیت کالاهای خارجی را شش برابر کرده و به ۳۵ میلیون تن رسانده است؛ رقمی که حدود ۵۰ درصد بیشتر از کل ترانزیت خارجی ایران است.
این کشور قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ این رقم را به ۱۰۰ میلیون تن برساند؛ هدفی که ایجاد کریدورهای جدید را ضروری میسازد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
دالغا خاتیناغوغلو، کارشناس انرژی مقیم آذربایجان میگوید در کریدور شرق-غرب (چین–اروپا)، انتقال کالا اکنون از مسیر آذربایجان-گرجستان انجام میشود، اما کامل شدن کریدور زنگزور با ظرفیت ۱۵ میلیون تن اهمیت راهبردی دارد.
به گفته خاتیناوغلو بخش آذربایجانی این مسیر تا نیمه سال آینده تکمیل خواهد شد و یک شرکت آمریکایی در حال بررسی توسعه ۴۵ کیلومتر بخش ارمنستان است.
در این میان کارشناسان از جمله خاتیناوغلو به “اشتباه سیاستهای راهبردی جمهوری اسلامی در قفقاز جنوبی و بخصوص مناقشه قرهباغ” اشاره میکنند که سبب کاهش نقش ایران و از دست دادن جایگاهش در این منطقه شده است.
به گفته خاتیناوغلو جمهوری اسلامی پس از مواضع تند خود در جنگ ۴۴ روزه قرهباغ و تهدیدهای بعدی، از پروژههای بزرگ بازسازی قرهباغ کنار گذاشته شد. با این حال حجم تجارت دو کشور افزایش یافته و در ۱۰ ماه نخست ۲۰۲۵ به ۵۲۰ میلیون دلار رسیده است.
by Esmaeil Moradi | دسامبر 7, 2025 | Uncategorized
وزیر کشور بنین اعلام کرد شورش گروهی از نظامیان که صبح یکشنبه دولت و نهادهای حاکمیتی را منحل اعلام کرده بودند، خنثی شد. این در حالی است که صدای تیراندازی حوالی اقامتگاه ریاستجمهوری گزارش شده است.علسان سِیدو، وزیر کشور بنین، اعلام کرد یک گروه کوچک نظامی صبح یکشنبه ۷ دسامبر (۱۶ آذر) با هدف “بیثباتسازی دولت و نهادها” دست به شورش زد اما نیروهای مسلح به سوگند خود پایبند ماندند و اوضاع را تحت کنترل گرفتند. ساعاتی پیشتر، نظامیانی که خود را “کمیته نظامی بازبنیاد” مینامیدند در تلویزیون دولتی از انحلال دولت و نهادها خبر داده و سرهنگ دوم پاسکال تیگری را بهعنوان رئیس کمیته معرفی کردند.
ساعاتی بعد پخش رادیو و تلویزیون که قطع شده بود، دوباره برقرار شد.
تصرف کوتاهمدت رسانه ملی و ابهام درباره تالون
پس از قرائت بیانیه نظامیان در تلویزیون، گزارشهایی از تیراندازی در اطراف اقامتگاه ریاستجمهوری منتشر شد. تا کنون اطلاع رسمی درباره موقعیت یا سلامت پاتریس تالون، رئیس جمهوری این کشور، منتشر نشده است.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا(اکواس) این اقدام را “نقض قانون اساسی و اراده مردم بنین” دانست و اعلام کرد برای دفاع از قانون اساسی و تمامیت ارضی بنین از دولت و مردم “در همه اشکال لازم” حمایت خواهد کرد.
زمینه سیاسی و انتخاباتی
تالون از سال ۲۰۱۶ در قدرت است و بر پایه مصوبه اخیر پارلمان، دوره ریاستجمهوری از پنج به هفت سال افزایش یافته و سقف دو دورهای حفظ شده است. نامزد حزب حاکم، رئومالد وادانی، در نظرسنجیها شانس اصلی معرفی میشود و صلاحیت رنود آگبوجو، نامزد اپوزیسیون، بهدلیل نداشتن حمایتکنندگان کافی رد شده است. در ابتدای سال نیز دو نفر از نزدیکان تالون به اتهام مشارکت در طرح کودتای ۲۰۲۴ به ۲۰ سال زندان محکوم شدند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
بنین، واقع در غرب آفریقا، پس از استقلال در ۱۹۶۰ شاهد چند کودتا بود اما از ۱۹۹۱ به بعد به ثبات سیاسی نسبی رسید. تلاش نافرجام امروز در امتداد موج جابهجاییهای نظامی در غرب آفریقا ارزیابی میشود؛ از جمله تحولات اخیر در گینهبیسائو.
by Esmaeil Moradi | دسامبر 7, 2025 | Uncategorized
۱۸۰ استاد دانشگاه و پژوهشگر اقتصاد و علوم اجتماعی در نامهای سرگشاده به مسعود پزشکیان خواستار اجرای اصلاحات قیمتی همراه با سازوکارهای حمایتی حداقلی برای دهکهای کمدرآمد و حذف بودجه برخی نهادهای زائد شدند.در نامهای که به امضای ۱۸۰ چهره دانشگاهی و کنشگر اقتصادی رسیده، از دولت پزشکیان خواسته شده است تا با اجرای اصلاحات اقتصادی و با ایجاد توازن در بودجه، در مسیر “کاهش هزینههای غیرکارا و طراحی جبرانهای هدفمند برای گروههای کمدرآمد” پیش برود. نویسندگان ضمن اشاره به ضرورت اصلاح قیمت بنزین و سایر حاملهای انرژی، هشدار دادهاند که این تغییرات فقط در صورت همراهی با انضباط هزینهای در سمت مخارج حکمرانی و انتشار گزارشهای شفاف از محل مصرف منابع، میتواند عادلانه تلقی شود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
در میان امضاکنندگان نامهایی چون مسعود نیلی، سید محمد طبیبیان، موسی غنینژاد، محمدمهدی بهکیش، حسن درگاهی، داود سوری، مسعود روغنیزنجانی، محمد ستاریفر، طهماسب مظاهری، ولیالله سیف، حسین عبدهتبریزی، پیروز حناچی، عباس آخوندی، علینقی مشایخی، فرهاد نیلی و اکبر کمیجانی دیده میشود.
محور مطالبات: جبران حداقلی و پرسش از محل هزینهکرد
نویسندگان تأکید کردهاند زیرساختهای حمایتی باید بهگونهای طراحی شود که فشار اصلاحات قیمتی بر دهکهای پایین به حداقل برسد، بدون بازگشت به سیاستهای پرهزینه و ناکارآمد. آنان با اشاره به سهمآوری احتمالی اصلاحات برای درآمد دولت پرسیدهاند: «منابع بهدستآمده، دقیقاً کجا هزینه خواهد شد؟» و خواستار گزارشدهی منظم درباره جهتدهی این منابع به کالاهای عمومی مانند آموزش، بهداشت و حملونقل عمومی شدهاند.
در بخش دیگری از نامه، دولت به حذف بودجه نهادهایی که خروجی متناسب با منابع دریافتی ندارند فراخوانده شده و بر تبدیل خزانه به “اتاق شیشهای” از طریق انتشار مستمر فهرست ردیفهای حذفشده یا کوچکشده و صورتحساب مصرف منابع تأکید شده است. نویسندگان میگویند مردم باید همزمان با افزایش درآمدهای دولت ببینند کدام هزینههای زائد و غیرمولد از دوش آنان برداشته میشود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
بهگفته امضاکنندگان، اصلاح قیمت بنزین و سایر حاملهای انرژی تنها زمانی به عدالت منجر میشود که با اصلاح همزمان سمت هزینههای بودجه حکمرانی همراه باشد؛ از جمله کاهش ردیفهای پرهزینه و کماثر، اولویتبندی مخارج با معیار بازده اجتماعی و امکانپذیر کردن نظارت عمومی. آنان تأکید کردهاند حتی اگر بخشی از منابع به کاهش کسری بودجه اختصاص یابد، دولت باید بهطور شفاف نشان دهد چه بارهای بیفایدهای را کاهش داده و چه سهمی از منابع به بهبود خدمات عمومی رسیده است.
by Esmaeil Moradi | دسامبر 7, 2025 | Uncategorized
عباس عراقچی اعلام کرد تهران آماده ازسرگیری گفتوگو با آمریکا درباره پرونده هستهای و بازگشت بازرسان آژانس به فردو و نطنز است. او در عین حال افزود آلودگی رادیواکتیوِ ناشی از حملات ماه ژوئن، مانع عملی برای بازرسیها است.عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز شنبه ۱۵ آذرماه با بیان اینکه “ایران آماده ازسرگیری مذاکرات با دولت آمریکا در مورد برنامه و توسعه هستهای خود است”، تأکید کرد تحقق این گفتوگوها به رویکرد واشنگتن بستگی دارد.
او که با شبکه خبری تلویزیونی کیودو ژاپن سخن میگفت، همچنین از آمادگی تهران برای ازسرگیری بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سایتهای فردو و نطنز خبر داد، اما “آلودگی هستهای” ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل در ماه ژوئن را مانع فعلی ورود بازرسان دانست و خواستار کمک فنی ژاپن شد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
عراقچی با اشاره به ضرورت بازگشت مسیر دیپلماسی گفت ایران اصل مذاکره را میپذیرد و آغاز گفتوگوها منوط به اراده طرف آمریکایی است. برخی رسانههای دولتی در ایران این موضع عراقچی را “چرخش نرم” توصیف کردهاند که میتواند زمینهساز کاهش تنشهای هستهای میان جمهوری اسلامی و غرب باشد.
درخواست کمک از ژاپن
وزیر خارجه گفت حملات ماه ژوئن به تأسیسات هستهای باعث آلودگی احتمالی در محیط فردو و نطنز شده و تا زمان رفع مخاطرات، بازرسیهای آژانس عملیاتی نمیشود.
مطالب بیشتر در زمینه پرونده هستهای ایران را اینجا بخوانید
او با اشاره به تجربه توکیو در پاکسازی پس از فاجعه “فوکوشیما دایچی” ابراز امیدواری کرد که ژاپن در حوزه مهندسی رفع آلودگی و ارزیابیهای ایمنی با جمهوری اسلامی همکاری کند.
کانالهای ارتباطی؛ سوئیس محور ارتباط رسمی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز روز یکشنبه ۱۶ آذرماه درباره کانالهای تماس با آمریکا توضیح داد ارتباط رسمی در تهران از مسیر دفتر حفاظت منافع آمریکا نزد سفارت سوئیس و در واشنگتن از طریق دفتر حفاظت منافع جمهوری اسلامی ایران برقرار است.
او که در یک نشست خبری سخن میگفت، افزود پیامرسانی کشورها یا بازیگران ثالث رویهای رایج است، اما کانال خاص مستقلی میان تهران و واشنگتن وجود ندارد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
ابن اظهارات در حالی مطرح می شود که چندی پیش رسانههای داخلی ایران از میانجیگری عربستان سعودی برای مذاکرات خبر دادند. با این حال، علی خامنهای بدون اشاره به نامه مسعود پزشکیان به محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان فرستادن هرگونه پیام را تکذیب کرد و گفت: «شایعاتی درست میکنند که دولت ایران بهواسطه فلان کشور به آمریکا پیغام فرستاده است؛ این دروغ محض است و چنین چیزی وجود نداشت.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اخیرا گفته بود که ایران خواهان مذاکره است اما آن را آشکار نمیکند.
رسانههای وابسته به حکومت ایران نیز در چند روز گذشته از آمادگی تهران برای گفتوگو و نقش میانجیگری عربستان خبر داده بودند.
در همین خصوص، مصطفی کواکبیان، مدیر روزنامه مردمسالاری، اخیرا در گفتوگویی با رسانههای داخلی در ایران مدعی شده بود که پزشکیان با اجازه رهبر جمهوری اسلامی از طریق عربستان برای ترامپ پیام فرستاده است. او گفت: «نامهای از طرف آقای رئیسجمهور داده شد به بنسلمان و ایشان هم بردند برای آقای ترامپ و آقای ترامپ هم بلافاصله موضعگیری کرد.»
by Esmaeil Moradi | دسامبر 6, 2025 | Uncategorized
امروز پروژه انتقال آب دریای عمان به فلات مرکزی افتتاح شد؛ طرحی که صنایع اصفهان آن را نجاتبخش میدانند اما کارشناسان درباره پیامدهای زیستمحیطی، انرژیبر بودن و تهدید سواحل مکران هشدار میدهند. گفتوگو با سه کارشناس.ایران یکی از خشکترین پاییزهای چند دهه اخیر را پشت سر میگذارد و در چنین شرایطی، دولت مسعود پزشکیان امروز ۱۵ آذر ۱۴۰۴ نخستین فاز پروژه انتقال آب دریای عمان به فلات مرکزی را افتتاح کرد. طرحی به طول هشتصد کیلومتر که طی دو سال گذشته با سرمایهگذاری عمده فولاد مبارکه و هزینه تقریبی سی و پنج هزار میلیارد تومان اجرا شده است.
پزشکیان در مراسم افتتاحیه، این پروژه را گامی حیاتی برای تامین آب پایدار صنایع اصفهان توصیف کرد و گفت «با همکاری و تکیه بر کار کارشناسی میتوانیم بر مشکل کمآبی غلبه کنیم. این فقط یک طرح صنعتی نیست، بخشی از راه حل بلندمدت ما برای مدیریت بحران آب در کشور است.»
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
دولت میگوید با آغاز بهره برداری، وابستگی صنایع بزرگ از جمله فولاد مبارکه به آب زاینده رود متوقف میشود. سعید زرندی مدیرعامل فولاد مبارکه اعلام کرد که این شرکت پیش از این کمتر از یک و نیم درصد از آب زاینده رود را مصرف میکرد اما اکنون تصمیم گرفته وابستگی خود را کاملا قطع کند و افزود: «امروز میتوانیم بگوییم فولاد مبارکه از زاینده رود برداشت نمیکند.»
در ادامه، مهدی جمالی نژاد استاندار اصفهان نیز گفت که برداشت صنعتی از زاینده رود متوقف شده و حتی مدعی شد فازهای بعدی امکان انتقال آب به تهران را فراهم خواهد کرد.
با این وجود، طرحی با این ابعاد پرسشهای جدی درباره پایداری منابع، هزینه انرژی و پیامدهای اکولوژیک ایجاد میکند. طی ماههای اخیر شماری از سدهای مهم ایران به کمتر از ده درصد ظرفیت رسیدهاند و ورودی آب در بسیاری از نقاط کشور در کمترین سطح چند دهه گذشته قرار دارد.
نظر کارشناسان در گفتوگو با دویچه وله فارسی
وحید قاری، کارشناس محیط زیست و فارغ التحصیل دانشگاه هوهنهایم آلمان، از جمله متخصصان ایرانی است که در سالهای اخیر روی پیامدهای اکولوژیک پروژههای انتقال آب، مدیریت منابع و تغییرات اقلیمی پژوهش و فعالیت کرده است. او توضیح میدهد که چالش اصلی این نوع پروژهها، نبود شفافیت زیست محیطی است. او ابتدا ابعاد اثرگذاری پروژه را تشریح میکند و سپس میگوید: «بحث انتقال آب از عمان به صنایع اصفهان و استانهای دیگر به دلیل عدم شفافیت محیط زیستی مورد انتقاد قرار گرفته است.»
او میافزاید که اکوسیستمهای ساحلی نخستین قربانی چنین طرحهایی هستند و توضیح میدهد: «یکی از مهمترین اثرات آن تاثیر بر اکوسیستم دریایی کشور منبع است که ممکن است زندگی مرجانها و اکوسیستمهای حساس را تحت تاثیر قرار دهد.»
قاری همچنین به فشار گسترده عملیات مهندسی اشاره میکند و میگوید: «ساخت و ایجاد خط لوله در این ابعاد که نیازمند خاکبرداری عظيم و ایجاد جادهها برای رساندن تجهیزات است، پوشش گیاهی و جانوری بومی را تحت فشار قرار خواهد داد.»
او مهمترین ضعف ساختاری در ایران را ناتوانی در مدیریت پساب میداند و توضیح میدهد: «شیرین کردن آب، پساب زیادی تولید میکند که دفع کردن آن بدون مدیریت موجب آلودگی و آسیب به اکوسیستم جانوری خواهد شد و حتی در صورت ورود به رودخانهها میتواند موجب مرگ آبزیهای کوچک شود.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
دکتر منصور سهرابی، متخصص بومشناسی و محیط زیست، پروژه را در چارچوب بحران بزرگتر آب ایران تحلیل میکند. او یادآوری میکند که ماهیت بحران آب در فلات مرکزی، ساختاری و ناشی از برداشت بیش از حد است و میگوید: «افزودن حجمی محدود از آب شورزدایی شده نه ظرفیت احیای آبخوانها را دارد و نه میتواند الگوی مصرف را اصلاح کند.»
سهرابی به مقیاس بحران اشاره میکند و توضیح میدهد: «در سالهای اخیر، سالانه بین چهار تا شش میلیارد متر مکعب برآورد شده است. در چنین مقیاسی، افزودن حجمی محدود تنها نقش مسکن کوتاه مدت دارد.»
او هزینه اقتصادی طرح را نیز بسیار بالا میداند و تاکید میکند «هزینه تمام شده آب شیرین شده حدود پنج تا شش دلار به ازای هر مترمکعب است که دهها برابر هزینه مدیریت تقاضا و بازچرخانی آب است. این اختلاف نشان میدهد این طرح، بیشتر یک پروژه مهندسی نمایشی است تا یک راهکار پایدار آبی.»
بیشتر بخوانید: تهران در لبه بحران؛ هشدار “تخلیه پایتخت”، انتقادها و نظرات کارشناسان
سهرابی در ادامه، تبعات کوتاه مدت و بلندمدت را توضیح میدهد. او تغذیه کوتاه مدت صنایع و افزایش وابستگی آنها را یکی از نتایج فوری میداند و برای چشم انداز بلندمدت هشدار میدهد «نمکزدایی آب دریا شدیدا انرژی بر است و با توجه به اتکای ایران به انرژی فسیلی، این طرح وابستگی به سوختهای فسیلی را عمیقتر میکند و نقش ایران را در تغییر اقلیم پررنگتر میسازد.»
او یکی از جدیترین نگرانیها را تخلیه شورابه میداند و میگوید: «شورابه حاصل میتواند جمعیت پلانکتونها را کاهش دهد، باعث خفگی مرجانها شود و زنجیره غذایی ماهیان را مختل کند. مکران یکی از بکرترین سواحل ایران است و تخریب آن غیرقابل جبران خواهد بود.»
نیک آهنگ کوثر، تحلیلگر حوزه آب و محیط زیست، ریشه بحران را در تصمیمهای کلان حکمرانی میبیند. او یادآوری میکند که استقرار صنایع آببر در مرکز ایران از ابتدا اشتباه بوده و میگوید «ایجاد کارخانههایی مانند ذوبآهن اصفهان و فولاد مبارکه در فاصلهای دور از منابع پایدار آب از بزرگترین خطاهای حکمرانی بوده است.»
او تاکید میکند که به جای انتقال صنایع به سواحل، سیاستگذاران مسیر دیگری را انتخاب کردهاند و توضیح میدهد «این جمعبندی غلط سبب شده آب دریا را با هزینه بسیار سنگین و ردپای کربن بالا به اصفهان منتقل کنند.»
کوثر همچنین درباره تبعات زیستی شیرینسازی هشدار میدهد و میگوید: «شیرینسازی آب دریا با روش اسمز معکوس شورابههای داغ، مواد شیمیایی مضر و تلفات بالای آبزیان را به دنبال دارد، زیرا مکش شدید آب، موجودات زنده را به درون تاسیسات میکشد.»
او به نقش ساختارهای ذینفع اشاره میکند و میگوید «بخشی از ساختار مافیای آب برای کسب درآمد بیشتر این سامانهها را به دولت تحمیل میکند و برخی از تصمیم گیرندگان اصلی این پروژهها در سپاه قرار دارند.»
در پایان، کارشناسان یادآوری میکنند که بحران آب با انتقال منابع جدید حل نمیشود. اگر مدیریت مصرف اصلاح نشود، اگر کشاورزی پرمصرف الگوی خود را تغییر ندهد و اگر صنایع آببر از مناطق خشک منتقل نشوند، حتی بزرگترین پروژههای انتقال آب نیز فقط زمان میخرند و بحران را عمیقتر میکنند.
اگرچه پروژه امروز افتتاح شد اما با اینحال، پرسشهای اساسی درباره آینده آن، از هزینه انرژی تا پیامدهای اکولوژیک، همچنان بیپاسخ مانده است.
