ایران در آستانه نهایی‌کردن توافقی با چین برای خرید موشک‌های مافوق‌ صوت ضدکشتی “سی‌ام‌ـ۳۰۲” با برد حدود ۲۹۰ کیلومتر است؛ سامانه‌ای که می‌تواند توان ضربتی تهران علیه ناوگان آمریکا در خلیج فارس را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت ایران و چین در مراحل پایانی توافقی برای فروش موشک‌های کروز مافوق‌ صوت ضدکشتی “سی‌ام‌ـ۳۰۲” به تهران قرار دارند؛ موشک‌هایی که رهگیری آنها با پرواز در ارتفاع پایین و سرعت بالا، برای پدافند دریایی بسیار دشوار ارزیابی می‌شود و می‌تواند تهدیدی مستقیم برای ناوهای آمریکایی در منطقه باشد.

این گفت‌وگوها به گفته شش منبع آگاه، پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد سال گذشته شتاب گرفته است؛ جنگی که بخشی از زرادخانه موشکی ایران را فرسوده کرد و اکنون تهران می‌کوشد با کمک پکن آن را بازسازی کند و ارتقا دهد. هم‌زمان، ایالات متحده یک آرایش کم‌سابقه دریایی و هوایی در نزدیکی سواحل ایران شکل داده و دونالد ترامپ هشدار داده است اگر توافق هسته‌ای جدیدی حاصل نشود، گزینه “اقدام بسیار سخت” دوباره روی میز خواهد بود.

موشک مافوق‌ صوتی که موازنه در خلیج فارس را تغییر می‌دهد

بر اساس این گزارش، موضوع اصلی توافق، موشک کروز ضدکشتی “سی‌ام‌ـ۳۰۲” است؛ موشکی با برد حدود ۲۹۰ کیلومتر که چین آن را برای انهدام ناو هواپیمابر و ناوشکن طراحی کرده و این سامانه را روی کشتی، هواپیما و پرتابگرهای متحرک زمینی قابل نصب می‌داند. کارشناسان تسلیحاتی که با رویترز گفت‌وگو کرده‌اند، می‌گویند پرواز مافوق‌صوت در ارتفاع پایین و مانورپذیری این موشک، رهگیری آن را برای سامانه‌های دفاعی روی عرشه به‌شدت دشوار می‌کند و در صورت استقرار در سواحل ایران، تهدید مستقیمی برای ناوهای آمریکایی و متحدانش در خلیج فارس خواهد بود.

یک پژوهشگر ارشد در مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم به رویترز گفته است افزودن “سی‌ام‌ـ۳۰۲” به زرادخانه ایران، به‌ویژه پس از آسیب‌های ناشی از جنگ ۱۲ روزه، جهشی مهم در توان ضدکشتی تهران محسوب می‌شود و بخشی از کمبودهای ناشی از انهدام انبارهای موشکی را جبران می‌کند. چین این موشک را “بهترین موشک ضدکشتی جهان” معرفی می‌کند و منابع رویترز می‌گویند هرچند تعداد موشک‌های مورد بحث و قیمت معامله مشخص نشده، اما ماهیت سامانه، آن را به یکی از پیشرفته‌ترین تجهیزات نظامی تبدیل کرده که پکن تاکنون به ایران منتقل کرده است.

این معامله در صورت نهایی‌شدن، برخلاف تحریم تسلیحاتی شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود؛ تحریمی که نخستین‌بار در سال ۲۰۰۶ علیه ایران وضع شد، در پی توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ تعلیق شد و با فعال‌شدن دوباره مکانیسم ماشه در پاییز گذشته، مجدداً به اجرا درآمد.

شتاب گرفتن گفت‌وگوها پس از جنگ ۱۲ روزه و سفر مقام‌های ایرانی به چین

به نوشته رویترز، گفت‌وگوهای تهران و پکن درباره خرید این سامانه دست‌کم دو سال پیش آغاز شده بود، اما پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد گذشته «به‌طور چشمگیری سرعت گرفت». شش فرد آگاه از روند مذاکرات، از جمله سه مقام مطلع از گزارش‌های دولت ایران و سه مقام امنیتی، به این خبرگزاری گفته‌اند که در مراحل پایانی گفت‌وگوها در تابستان، چند مقام ارشد نظامی و دولتی ایران به چین سفر کرده‌اند؛ از جمله مسعود اورعی، معاون وزیر دفاع جمهوری اسلامی.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این سفر که پیش از این رسانه‌ای نشده بود، به‌گفته منابع رویترز بخشی از تلاش تهران برای استفاده از “تفاهم‌نامه‌های امنیتی و نظامی” با متحدانش در شرایط تشدید تنش با واشنگتن بوده است. یک مقام وزارت خارجه ایران در گفت‌وگو با رویترز تأکید کرده است که ایران توافق‌های نظامی و امنیتی با متحدان خود دارد و اکنون زمان مناسبی برای بهره‌گیری از این توافق‌هاست.

با این حال، روشن نیست چیندر نهایت با توجه به خطر تشدید رویارویی مستقیم میان ایران و آمریکا، حاضر به تکمیل انتقال این موشک‌ها در کوتاه‌مدت باشد یا نه. پکن و تهران به‌همراه مسکو، در یک نامه مشترک به شورای امنیت، فعال‌شدن دوباره تحریم‌های تسلیحاتی علیه ایران را “غیرقانونی” خوانده‌اند و آن را نپذیرفته‌اند.

نقش چین در معادله جدید؛ از رزمایش مشترک تا حمایت سیاسی

این گزارش جایگاه معامله موشکی را در بستر گسترده‌تر روابط رو به گسترش نظامی تهران و پکن تحلیل می‌کند. چین، ایران و روسیه هر سال رزمایش‌های مشترک دریایی برگزار می‌کنند و وزارت خزانه‌داری آمریکا در سال گذشته چند شرکت چینی را به‌ اتهام تأمین مواد اولیه شیمیایی برای برنامه موشکی سپاه پاسداران تحریم کرد؛ اتهامی که پکن آن را رد کرده و گفته است صادرات کالاهای دوکاربرده را به‌طور سخت‌گیرانه کنترل می‌کند.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، در رژه نظامی ماه سپتامبر در پکن که با حضور مسعود پزشکیان برگزار شد، به‌صراحت از “حمایت چین از ایران برای حفظ حاکمیت، تمامیت ارضی و شأن ملی” سخن گفت. منابع رویترز می‌گویند از نگاه پکن، حفظ حکومت فعلی در تهران و جلوگیری از روی کار آمدن یک نظام حامی غرب در ایران، بخشی از محاسبات راهبردی چین در غرب آسیا است؛ محاسباتی که به‌طور روزافزون با منافع روسیه هم‌پوشانی دارد.

به موازات گفت‌وگوهای مربوط به “سی‌ام‌ـ۳۰۲”، ایران به‌گفته همین منابع در حال مذاکره برای خرید سامانه‌های پدافند هوایی، موشک‌های دوش‌پرتاب، سلاح‌های ضدبالستیک و حتی توانمندی‌های ضدماهواره‌ای از چین است؛ امری که در صورت تحقق، می‌تواند سطح درگیری و پیچیدگی هر جنگ احتمالی را بالا ببرد.

آرایش نیروی آمریکا و خطر تشدید رویارویی

انتشار خبر این مذاکرات در حالی است که ایالات متحده یک آرایش کم‌سابقه دریایی و هوایی در نزدیکی سواحل ایران شکل داده است. ناو هواپیمابر “یواس‌اس آبراهام لینکلن” به‌همراه گروه رزمی خود در منطقه مستقر شده و ناو هواپیمابر “یواس‌اس جرالد آر. فورد” نیز به‌همراه چند ناو همراه در راه خاورمیانه است. این دو ناو به‌تنهایی قادر به حمل بیش از ۵ هزار نفر پرسنل و حدود ۱۵۰ هواگرد رزمی، پشتیبانی و شناسایی هستند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

رویترز یادآوری می‌کند که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز ۱۹ فوریه به تهران ده روز فرصت داده است تا بر سر برنامه هسته‌ای خود به توافق برسد و تهدید کرده است در غیر این صورت، با اقدام نظامی مواجه خواهد شد. منابع آمریکایی به این خبرگزاری گفته‌اند پنتاگون در حال آماده‌سازی سناریوهایی برای عملیات طولانی و چند هفته‌ای علیه ایران است؛ عملیاتی که به گفته آنها می‌تواند از حملات هوایی محدود فراتر برود.

کاخ سفید در پاسخ به پرسش رویترز درباره معامله موشکی چین و ایران، پاسخی مستقیم ارائه نکرده و فقط تأکید کرده است که ترامپ روشن گفته «یا توافقی حاصل می‌شود یا باید کاری بسیار سخت، مثل دفعه قبل، انجام شود».