دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی هشدار داد در صورت عدم توافق هسته‌ای فوری باید منتظر حمله‌ای سخت باشد و گفته زمان رو به پایان است. او همچنین از اعزام ناو جدیدی به سمت ایران خبر داد. آیا ترامپ به دنبال جنگ است یا توافق؟دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه ۸ بهمن (۲۸ ژانویه) از جمهوری اسلامی خواست هرچه سریع‌تر پای میز مذاکره بیاید و بر سر برنامه هسته‌ای به توافق برسد. او هشدار داد که در غیر این صورت، “حمله بعدی آمریکا بسیار بدتر خواهد بود”.

رئیس‌جمهور آمریکا تاکید کرد “زمان رو به پایان است و واقعا مسئله‌ای حیاتی است”.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

ترامپ یک روز پیش از آن نیز خبر داد که یک “آرمادای زیبا در حال حاضر، خیلی قشنگ به سمت ایران می‌رود و خواهیم دید چه می‌شود؟”. او از واژه “آرمادا” استفاده کرد که به گفته برخی کارشناسان، منظور از آن اعزام یک ناو نمادین نیست، بلکه آرایش نظامی گسترده‌ای شامل ناوهای هواپیمابر، ناوشکن‌ها، رزم‌ناوهای پشتیبانی و زیردریایی‌ها را در بر می‌گیرد.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز پیش‌تر دستور آماده‌باش پشتیبانی در سطح بالا را صادر کرد که به‌صورت شبانه‌روزی اجرا می‌شود. بنابراین سنتکام برای حمله به ایران، در هر زمان که ترامپ تصمیم قطعی بگیرد، آماده است.

ترامپ پیش از رسیدن ناوهای جنگی ایالات متحده به مرزهای آبی ایران جمهوری اسلامی را تهدید کرد که در صورت کشتار مردم، دست به اقدامی سخت خواهد زد. اکنون گزارش می‌شود هزاران نفر در ایران توسط نیروهای امنیتی به قتل رسیدند.

“ترامپ نتیجه‌محور است و برای همه گزینه‌ها آماده است”

حال این پرسش مطرح است که آیا دونالد ترامپ با تجمع گسترده نظامی در نزدیکی ایران قصد حمله به جمهوری اسلامی را دارد؟

حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر بنیاد علم و سیاست در برلین، در گفت‌وگو با دویچه‌وله با تحلیل تهدیدهای ترامپ و اعزام ناو جدید، این اقدامات را در چارچوب کلی رویکرد سیاسی او ارزیابی می‌کند.

به گفته این پژوهشگر، ترامپ سیاستمداری نتیجه‌محور و عمل‌گراست و برخلاف رویکردهای پروسه‌محور، چه در سیاست داخلی و چه خارجی، تمرکز اصلی‌اش بر دستیابی به هدف نهایی است. در این چارچوب، او اهداف حداکثری تعریف می‌کند و مسیرهای مختلفی را که می‌تواند به تحقق آن هدف منجر شود، باز نگه می‌دارد.

عزیزی توضیح می‌دهد که در موضوع ایران، ترامپ هم‌زمان گزینه‌های دیپلماتیک و اقدامات نظامی، چه محدود و چه گسترده، را نه‌فقط در سطح شعار بلکه عملا روی میز قرار می‌دهد و هر مسیری که به نتیجه مطلوب منجر شود، برای او قابل قبول است.

“اعزام ناو به معنای جنگ نیست”

از نگاه این پژوهشگر، اعزام ناو لزوما به معنای وقوع قطعی جنگ نیست و در عین حال نمی‌توان آن را تهدیدی توخالی دانست. به گفته او، ترامپ تلاش می‌کند گزینه تهدید را همچنان معتبر نگه دارد.

عزیزی معتقد است اگر اعزام نیرو محدود به یک ناو باشد، ممکن است ایران آن را بلوف و قدرت‌نمایی تلقی کند، اما وقتی نیروها به‌طور گسترده به منطقه اعزام می‌شوند، طرف مقابل به این جمع‌بندی می‌رسد که امکان حمله واقعی وجود دارد و در نتیجه شاید با هزینه کمتر، به پذیرش خواسته‌های آمریکا، از جمله توقف برنامه هسته‌ای و موشکی، تن دهد.

“سیاست مرحله به مرحله ترامپ به سمت جنگ”

این کارشناس تاکید می‌کند که این تصور که آمریکا به دلیل هزینه‌های بالا حتما از نیروی نظامی استفاده خواهد کرد، لزوما درست نیست؛ چرا که ممکن است این هزینه‌ها صرفا برای رسیدن به نتیجه، بدون استفاده از زور، پرداخت شده باشد.

عزیزی در عین حال می‌گوید اگر ایران این فشارها را نپذیرد، ترامپ گزینه‌های دیگر را به‌صورت مرحله‌ای دنبال خواهد کرد؛ از جمله تشدید فشار از طریق محاصره دریایی و محدود کردن فروش نفت و در مراحل بعدی، حتی عملی‌شدن سناریوهایی مشابه آنچه درباره ونزوئلا اجرا شده است.

“چهار ملاحظه ترامپ برای حمله به ایران”

حسن هاشمیان، کارشناس امور خاورمیانه مقیم واشنگتن، معتقد است ترامپ در تصمیم‌گیری‌های خود درباره ایران چهار ملاحظه اصلی را هم‌زمان در نظر می‌گیرد. به گفته هاشمیان، نخستین مسئله برای ترامپ این است که در افکار عمومی آمریکا، به‌ویژه در میان هوادارانش، به‌عنوان رئیس‌جمهوری جنگ‌طلب شناخته نشود.

از نگاه او، تجربه افغانستان، عراق و لیبی نشان داده است که شکل‌گیری جنبش‌های ضدجنگ می‌تواند مانع اقدام نظامی شود و ترامپ تاکنون توانسته بدون برانگیختن چنین موجی، سیاست‌های خود را پیش ببرد؛ موضوعی که از دید این کارشناس یکی از موفقیت‌های او به شمار می‌رود و رئیس‌جمهور آمریکا تلاش دارد آن را حفظ کند.

به باور این تحلیل‌گر، دومین ملاحظه ترامپ کاهش تاثیر هرگونه اقدام نظامی بر بازار جهانی نفت است. سومین عامل، امنیت متحدان آمریکا در منطقه، از جمله عربستان سعودی، امارات، کویت و قطر است که از سوی جمهوری اسلامی احساس تهدید می‌کنند.

هاشمیان چهارمین و مهم‌ترین ملاحظه ترامپ را نتیجه‌بخش بودن اقدام می‌داند و می‌گوید از نگاه او هر عملیات نظامی باید فراتر از حملات نمادین باشد و به شکلی طراحی شود که در کنار سرنگونی نظام حاکم، به مردم ایران نیز کمک کند.

این کارشناس امور خاورمیانه تاکید می‌کند که ترامپ همه این متغیرها را مدنظر قرار می‌دهد و در نهایت اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی را قطعی می‌داند، هرچند زمان آن به تحقق کامل شرایط بستگی دارد.

به گفته هاشمیان، فشار اقتصادی، تحریم یا حتی محاصره دریایی ادامه خواهد یافت، اما “با توجه به کشتار دسته‌جمعی و جنایت علیه بشریت در ایران”، این اقدامات به‌تنهایی کافی تلقی نمی‌شود و آمریکا به این جمع‌بندی رسیده که باید گامی بزرگ‌تر بردارد؛ گامی که از نظر این کارشناس در نهایت به سود مردم ایران تمام خواهد شد.

“همسایگان عرب ایران خواستار سقوط جمهوری اسلامی هستند”

حسن هاشمیان در مورد موضع کشورهای عربی در ارتباط با حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی می‌گوید همسایگان عرب ایران ناچارند به‌طور علنی با حمله آمریکا مخالفت کنند و پیام بدهند که دشمن جمهوری اسلامی نیستند و اجازه استفاده از خاک خود برای حمله را نمی‌دهند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
به گفته هاشمیان این موضع‌گیری بیشتر جنبه تاکتیکی دارد تا این کشورها هدف واکنش‌های احتمالی جمهوری اسلامی قرار نگیرند، چرا که در واقع بسیاری از آن‌ها خواهان تضعیف یا سقوط نظام جمهوری اسلامی ایران هستند؛ نظامی که به باور این کارشناس جز بی‌ثباتی و آسیب به مردم منطقه دستاورد دیگری نداشته است.