اقدام اسرائیل در به‌رسمیت شناختن سومالی‌لند به‌عنوان کشوری مستقل با واکنش تند سومالی، اتحادیه آفریقا و چند کشور دیگر روبه‌رو شده و نگرانی‌ها درباره پیامدهای امنیتی آن را افزایش داده است.به رسمیت شناختن منطقه‌ “سومالی‌لند” در شرق آفریقا به عنوان یک کشور “مستقل و دارای حاکمیت” توسط اسرائیل، با انتقاد بسیاری از کشورها از جمله سومالی، اتحادیه آفریقا و چند دولت منطقه‌ای همراه شده است.

وزارت خارجه سومالی روز جمعه ۲۶ دسامبر ۲۰۲۵ این تصمیم را “حمله‌ای عامدانه” به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور توصیف کرد و هشدار داد که چنین اقدامی می‌تواند صلح و ثبات منطقه را به خطر بیندازد. اتحادیه آفریقا نیز با تاکید بر “لزوم احترام به مرزهای موجود”، اعلام کرد که هر تلاشی برای تضعیف وحدت و تمامیت ارضی سومالی، “سابقه‌ای خطرناک” ایجاد می‌کند که پیامدهای آن می‌تواند سراسر قاره آفریقا را تحت تاثیر قرار دهد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا، اعلام کرد که واشنگتن قصد ندارد “سومالی‌لند” را به رسمیت بشناسد. او در گفت‌وگویی با روزنامه نیویورک‌پست با لحنی تردیدآمیز پرسید: «آیا اصلا کسی می‌داند سومالی‌لند چیست؟» و تاکید کرد که واشنگتن از این اقدام اسرائیل پیروی نخواهد کرد.

“لحظه‌ای تاریخی” از نگاه اسرائیل و سومالی‌لند

سومالی‌لند، منطقه‌ای خودمختار در شمال‌غرب سومالی، در سال ۱۹۹۱ اعلام استقلال کرد، اما این اقدام تاکنون نه از سوی دولت مرکزی سومالی و نه از سوی جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده بود. اسرائیل روز جمعه به‌عنوان اولین کشور جهان، این منطقه را به‌عنوان “کشوری مستقل و دارای حاکمیت” پذیرفت.

بر اساس بیانیه دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، این تصمیم با امضای یک بیانیه مشترک میان نتانیاهو، گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل و عبدالرحمان محمد عبداللهی، حاکم سومالی‌لند، اتخاذ شده و “در چارچوب روح توافق‌نامه‌های ابراهیم” صورت گرفته است.

عبداللهی این اقدام را “لحظه‌ای تاریخی” خواند و گفت که به‌رسمیت شناختن سومالی‌لند از سوی اسرائیل، آغاز یک شراکت راهبردی است که به تقویت منافع مشترک، صلح و امنیت منطقه‌ای منجر خواهد شد، “بی‌آنکه به زیان هیچ‌یک از طرف‌ها باشد.” او همچنین اعلام کرد سومالی‌لند آمادگی پیوستن به توافق‌نامه‌های ابراهیم را دارد؛ توافق‌هایی که در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ زمینه عادی‌سازی روابط اسرائیل با امارات متحده عربی، بحرین، مراکش و سودان را فراهم کرد.

واکنش‌های تند منطقه‌ای

پس از اعلام این تصمیم، دفتر نخست‌وزیر اسرائیل ویدیویی منتشر کرد که نتانیاهو را در حال گفت‌وگو با رئیس سومالی‌لند نشان می‌دهد.

نتانیاهو در این ویدیو می‌گوید که “آمادگی و تمایل” عبداللهی برای پیوستن به توافق‌نامه‌های ابراهیم را به اطلاع دونالد ترامپ خواهد رساند. گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل نیز اعلام کرد که دو طرف توافق کرده‌اند روابط دیپلماتیک کامل برقرار کنند و نتانیاهو از رئیس سومالی‌لند برای سفر به اسرائیل دعوت کرده است.

در مقابل، وزارت خارجه سومالی این اقدام را “تلاشی عامدانه برای تضعیف حاکمیت این کشور” دانست. اتحادیه آفریقا نیز بار دیگر تاکید کرد که سومالی‌لند همچنان بخشی از جمهوری فدرال سومالی است؛ کشوری که عضو رسمی این اتحادیه به شمار می‌رود.

ترکیه، از متحدان نزدیک دولت سومالی، واکنشی تند نشان داد و این اقدام را “دخالت آشکار” اسرائیل در امور داخلی سومالی خواند. وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد که این ابتکار در راستای سیاست‌های “توسعه‌طلبانه” اسرائیل و تلاش‌های آن برای جلوگیری از به‌رسمیت شناختن “کشور فلسطینی” است و می‌تواند به بی‌ثباتی بیشتر در منطقه و حتی در سطح جهانی منجر شود. مصر و جیبوتی نیز این اقدام اسرائیل را محکوم کردند.

اهمیت ژئوپولیتیکی سومالی‌لند

سومالی‌لند در شمال‌غرب سومالی، در نزدیکی ورودی دریای سرخ و مقابل یمن قرار دارد؛ منطقه‌ای که از نظر ژئوپولیتیکی اهمیت بالایی دارد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

سومالی‌لند با مساحتی حدود ۱۷۵ هزار کیلومتر مربع، بیش از دو برابر کشور اتریش وسعت دارد و دارای واحد پول، ارتش و نیروی پلیس مستقل است. در حالی که سومالی طی دهه‌ها با بحران‌های سیاسی، حملات گروه جهادی الشباب و فجایع طبیعی دست‌وپنجه نرم کرده، سومالی‌لند به‌طور نسبی از ثبات بیشتری برخوردار بوده است؛ عاملی که برخی، آن را یکی از دلایل اصلی درخواست برای به‌رسمیت شناخته‌شدن این منطقه می‌دانند.

با این حال، مخالفت گسترده دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد که تصمیم اسرائیل می‌تواند پیامدهایی فراتر از روابط دوجانبه داشته باشد و بحث درباره مرزها، حاکمیت و ثبات در آفریقا را وارد مرحله‌ای تازه کند.